دانشگاه پیام نور پژوهش های کتابخانه های دیجیتالی و هوشمند 2383-1049 12 شماره 1 (پیاپی 44) 2025 03 21 Identifying the Challenges and Opportunities Facing Specialized libraries by Using Artificial Intelligence شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های پیشروکتابخانه‌های تخصصی در به‌کارگیری هوش ‌مصنوعی 51 64 12109 10.30473/mrs.2025.74248.1615 FA جلال رضائی‌نور استاد، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه قم، قم، ایران. یعقوب نوروزی استاد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه قم، قم، ایران راحیل کریمیان دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران. 0000-0003-2055-4943 Journal Article 2025 04 10 The aim of the present study is to identify the challenges and opportunities facing specialized libraries by using artificial intelligence.<strong> </strong>The present study is applied in terms of purpose and qualitative method based on the Delphi technique and interview. The statistical population includes 30 academic staff, researchers who have worked in universities and research institutions. Each of these people introduced another person. And finally, 16 experts answered the questionnaire. The data collection tool is interview and conducting a library review of previous research, reputable sites. Data analysis was performed based on Excel software. Based on the views of 16 experts and based on the average of the 5-point Likert scale, any item with an average of less than 0.5 was eliminated and finally, 7 indicators were eliminated and the remaining indicators were sent to the panel again. And the experts' responses were analyzed once again and finally 32 final indicators remained. According to the results of the third round of Delphi, important challenges and opportunities for using artificial intelligence in specialized libraries were identified. The results showed that in order to effectively exploit the opportunities of artificial intelligence in specialized libraries and overcome existing challenges, careful planning, provision of appropriate financial resources, and awareness raising for users and staff are essential. Also, scientific research will play an important role in identifying new solutions and optimizing the use of these technologies in libraries. هدف پژوهش حاضر، شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌روکتابخانه‌های تخصصی در به‌کارگیری هوش مصنوعی است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به روش کیفی مبتنی بر تکنیک دلفی و مصاحبه است. جامعه آماری، شامل 30 نفر از کاربران، مدیران و کتابداران در دانشگاه‎ها و مؤسسات پژوهشی بودند که هرکدام یک از این افراد فرد دیگری را معرفی کردند و در نهایت 16 خبره به پرسشنامه پاسخ دادند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه و انجام مرور کتابخانه‌ای از پژوهش‌های پیشین، سایت‌های معتبر است. تجزیه و تحلیل داده‌ها براساس نرم­افزار اکسل انجام شد. براساس دیدگاه 16 خبره و براساس میانگین طیف لیکرت 5 تایی، هر گویه که میانگین کمتر از 5/0 داشته باشد حذف گردید و درنهایت،7 شاخص از دور خارج شد و مجدد شاخص‌های باقی مانده برای پنل ارسال شد. یک‌بار دیگر پاسخ خبرگان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در نهایت 32 شاخص نهایی باقی ماند. با توجه به نتایج راند سوم دلفی، چالش‌ها و فرصت‌های مهم به‌کارگیری هوش مصنوعی در کتابخانه‌های تخصصی شناسایی شد. نتایج نشان داد برای بهره‌برداری مؤثر از فرصت‌های هوش مصنوعی در کتابخانه‌های تخصصی و غلبه بر چالش‌های موجود، نیاز به برنامه‌ریزی دقیق، تأمین منابع مالی مناسب و آگاهی‌رسانی به کاربران و کارکنان ضروری است. همچنین، پژوهش‌های علمی نقش مهمی در شناسایی راهکارهای نوین و بهینه‌سازی استفاده از این فناوری‌ها در کتابخانه‌ها ایفا خواهند کرد. https://lib.journals.pnu.ac.ir/article_12109_a0802341fe0cd98c1a0017a0023fdc00.pdf