https://lib.journals.pnu.ac.ir/ پژوهش های کتابخانه های دیجیتالی و هوشمند fa daily 1 Sat, 06 Sep 2025 00:00:00 +0330 Sat, 06 Sep 2025 00:00:00 +0330 https://lib.journals.pnu.ac.ir/article_12196.html از گذشته تا کنون دستیابی به اثربخشی سازمانی غایت تمام سازمان‌ها بوده‌است. تحقق این امر مستلزم وجود عوامل متعددی همچون رعایت اخلاق حرفه‌ای در سازمان، استقرار هوش سازمانی و مدیریت دانش می‌باشد. هدف پژوهش حاضر تدوین و آزمون مدل علّی اثربخشی سازمانی بر اساس اخلاق حرفه‌ای و هوش سازمانی با نقش واسطه‌ای مدیریت دانش در معلمان دورۀ ابتدایی بود. این پژوهش به لحاظ هدف جزء تحقیقات کاربردی و ازلحاظ روش گردآوری داده‌ها توصیفی از نوع همبستگی می‌باشد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیۀ معلمان دورۀ ابتدایی شهرستان صحنه به تعداد 199 نفر که با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده و با استفاده از جدول مورگان تعداد 150 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل: پرسشنامه‌ی اثربخشی سازمانی پارسونز (۱۹۶۹)؛ اخلاق حرفه‌ای قاسم‌زاده (1393)؛ هوش سازمانی آلبرخت (2003) و مدیریت دانش لاوسن (2003) بود. تحلیل داده‌ها به‌وسیله‌ی نرم‌افزار Smart PLS انجام شد. یافته‌ها نشان داد که اخلاق حرفه‌ای، هوش سازمانی و مدیریت دانش بر اثربخشی سازمانی تأثیر مستقیم دارد. همچنین اخلاق حرفه‌ای و هوش سازمانی بر مدیریت دانش تأثیر مستقیم دارد. اثر غیرمستقیم اخلاق حرفه‌ای و هوش سازمانی با نقش واسطه‌ای مدیریت دانش بر اثربخشی سازمانی معنادار می‌باشد. به‌طورکلی نتیجه می‌شود تدوین و آزمون مدل علّی اثربخشی سازمانی بر اساس اخلاق حرفه‌ای و هوش سازمانی با نقش واسطه‌ای مدیریت دانش با مدل تجربی برازش دارد. https://lib.journals.pnu.ac.ir/article_12568.html هدف این پژوهش، بررسی ابعاد مختلف سواد هوش مصنوعی در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام‌نور مشهد بود. جامعه آماری شامل ۷۸۸ دانشجو بود که از طریق نمونه‌گیری تصادفی ساده، ۲۶۰ نفر انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه محقق ساخته ۳۶ سؤالی با شش مؤلفه «آگاهی و دانش‌پایه»، «مهارت عملی»، «سواد بین‌رشته‌ای»، «اخلاق و چالش‌ها»، «یادگیری مستمر» و «مدیریت تأثیر و احساسات» و طیف لیکرت پنج‌گزینه‌ای از «بسیار کم» تا «بسیار زیاد» گردآوری شد. روایی و پایایی ابزار با نظر متخصصان و ضریب آلفای کرونباخ ۰.۹۴۸ تأیید گردید.یافته‌ها نشان داد که سطح کلی سواد هوش مصنوعی دانشجویان در محدوده «بالای متوسط» قرار دارد. بیشترین سطح مربوط به مؤلفه «مدیریت تأثیر و احساسات» و کمترین سطح به «مهارت عملی» تعلق داشت که نشان‌دهنده وجود فاصله میان دانش نظری و توانمندی‌های کاربردی دانشجویان است. تحلیل‌های مقایسه‌ای بر اساس جنسیت و مقطع تحصیلی نشان داد که دانشجویان مرد و دانشجویان دکتری در اکثر مؤلفه‌ها سطح بالاتری از سواد هوش مصنوعی دارند، اما در مهارت عملی تفاوت معناداری مشاهده نشد که بر ضرورت طراحی برنامه‌های آموزشی عملی تأکید می‌کند.این پژوهش تصویری چندبعدی و دقیق از وضعیت سواد هوش مصنوعی ارائه می‌دهد، تفاوت‌ها بر اساس جنسیت و مقطع تحصیلی را مشخص می‌کند و بر اهمیت آموزش عملی و برنامه‌ریزی هدفمند برای ارتقای توانمندی‌های کاربردی دانشجویان تأکید دارد. این یافته‌ها می‌تواند راهنمای سیاست‌گذاری آموزشی و بهبود برنامه‌های دانشگاهی باشد. https://lib.journals.pnu.ac.ir/article_13000.html هدف پژوهش حاضر شناسایی و اعتبارسنجی شاخص‌ها و معیارهای ارزیابی کیفیت دسترسی همگانی به خدمات اطلاعاتی و فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در کتابخانه‌های عمومی کشورهای منتخب خاورمیانه است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی‌–اکتشافی است. گردآوری داده‌ها با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و روش دلفی انجام شد. در مرحله نخست، شاخص‌های اولیه ارزیابی کیفیت دسترسی همگانی از متون و منابع چاپی و الکترونیکی مرتبط استخراج گردید. سپس این شاخص‌ها طی چند دور دلفی و با مشارکت ۱۶ نفر از خبرگان حوزه علم اطلاعات و کتابخانه‌های عمومی که به روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شده بودند، مورد بررسی و اعتبارسنجی قرار گرفت. تحلیل داده‌ها به شیوه کیفی انجام شد. یافته‌های پژوهش نشان داد ارزیابی کیفیت دسترسی همگانی به خدمات اطلاعاتی و ICT در کتابخانه‌های عمومی کشورهای منتخب خاورمیانه در چهار بعد اصلی شامل توانمندسازی کاربران، دسترسی به منابع اطلاعاتی، کاهش شکاف دیجیتالی و عدالت اطلاعاتی قابل تبیین است. در بعد توانمندسازی کاربران، شاخص‌هایی نظیر آموزش سواد اطلاعاتی و دیجیتال، یادگیری مادام‌العمر و سواد هوش مصنوعی از اهمیت بالایی برخوردار بودند. در بعد دسترسی به منابع، دسترسی آزاد به منابع تخصصی، بهداشتی، کشاورزی و پژوهشی بیشترین اهمیت را داشت. همچنین توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، دسترسی همگانی به اینترنت و توجه به نیازهای اطلاعاتی گروه‌های خاص اجتماعی به‌عنوان مؤلفه‌های کلیدی کاهش شکاف دیجیتالی و تحقق عدالت اطلاعاتی شناسایی شد. نتایج پژوهش می‌تواند مبنایی علمی برای برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری و ارتقای کیفیت خدمات اطلاعاتی و دیجیتال در کتابخانه‌های عمومی فراهم آورد. https://lib.journals.pnu.ac.ir/article_13010.html با رشد فزاینده منابع دیجیتال، کاربران کتابخانه‌های دیجیتال با چالش‌های قابل توجهی در یافتن سریع و دقیق منابع مرتبط مواجه هستند و روش‌های سنتی جستجو و فیلتر اغلب قادر به پاسخ‌گویی به نیازهای شخصی‌سازی‌شده آنان نیستند. از این‌رو، سیستم‌های توصیه‌گر هوشمند به‌عنوان راهکاری مؤثر مورد توجه قرار گرفته‌اند. این پژوهش یک سیستم توصیه‌گر ترکیبی مبتنی بر داده‌های رفتاری و محتوایی ارائه می‌دهد که شامل مراحل پیش‌پردازش داده‌ها، دو موتور توصیه‌گر (محتوایی و مشارکتی) و یک لایه ادغام هوشمند است. در این چارچوب، داده‌های رفتاری از مجموعه Book-Crossing و داده‌های محتوایی از منابع Book-Crossing و CiteULike استخراج و برای مدل‌سازی ترجیحات کاربران و ویژگی‌های محتوایی منابع به‌کار گرفته شده‌اند. عملکرد سیستم با استفاده از معیارهای دقت، پوشش، تنوع و امتیاز کیفیت توصیه مبتنی بر ارزیابی هوشمند مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که مدل ترکیبی نسبت به روش‌های تک‌رویکرد عملکرد بهتری داشته و دقت آن به 75/0، بازخوانی به 72/0 و پوشش به 68/0 رسیده است. همچنین این رویکرد با افزایش تنوع توصیه‌ها و کاهش مشکل شروع سرد و سوگیری محبوبیت، موجب ارتقای تجربه کاربری شده است. در مجموع، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از رویکرد ترکیبی مبتنی بر داده‌های رفتاری و محتوایی می‌تواند به‌طور معناداری عملکرد سیستم‌های توصیه‌گر در کتابخانه‌های دیجیتال را بهبود دهد و امکان ارائه خدمات شخصی‌سازی‌شده‌تر و کارآمدتر را فراهم سازد.